xananabaemahotu.com

Justisa & Seguransa

FRAÚDE ONLINE PRESIZA KOOPERASAUN INTERNASIONAL ATU PROTEJE SIDADAUN

📍 Díli, Timor-Leste • 🗓️

DÍLI, 27 Outubru 2026 — Primeiru-Ministru Kay Rala Xanana Gusmão hateten katak kombate fraúde online no kriminalidade transnasionál husu kooperasaun jurídika internasionál ne’ebé metin, hodi defende sidadaun no seguransa ekonómika.

Primeiru-Ministru Kay Rala Xanana Gusmão hato’o diskursu iha Konferénsia CPLP
Primeiru-Ministru Kay Rala Xanana Gusmão wainhira hato’o diskursu iha sesaun abertura Konferénsia XIX Ministru Justisa CPLP iha Díli.

Kuaiza ne’e hato’o husi Xefe Governu iha sesaun abertura Konferénsia XIX Ministru Justisa Komunidade Países de Língua Portuguesa (CPLP) ne’ebé hala’o iha Díli, tersa-feira ne’e (27/10). Konferénsia ne’e konsentra ba tema “Kombate ba Fraude Online: Protesaun bá Sidadaun no Kooperasaun Jurídika Internasionál iha Hasoru Kriminalidade Transnasionál Foun”.

Ministru Justisa Timor-Leste Sérgio Hornai
Ministru Justisa Timor-Leste, Sérgio Hornai, hato’o intervensaun iha konferénsia.
Ministra Justisa São Tomé e Príncipe Vera Cravid
Ministra Justisa São Tomé e Príncipe, Vera Maria Assunção Gomes Cravid.

Iha ninia diskursu, PM Xanana subliña katak fraúde online la’ós de’it perdas finanseiras, maibé mós ameasa séria ba dignidade umana no konfiansa sosiedade. Tanba ne’e, servisu hamutuk, partilla informasaun no prezervasaun prova dijitál entre nasaun CPLP sai sasán importante atu redús risku krime organizadu.

Partisipante no konvidadu sira
Delegasaun no konvidadu sira tuir ho atensaun sesaun konferénsia.
Foto hamutuk delegasaun CPLP
Foto hamutuk ofisiál hosi Estadu-Membru CPLP no entidade relevante.

Aleinde ne’e, Governu Timor-Leste hatudu ona kompromisu atu adere ba Konvensaun Apostila hodi fasilita prosesu dokumentál no hametin liután kooperasaun judisiária. Apoiu hosi Ministru Justisa Timor-Leste no ministru sira seluk hosi CPLP mós reforsa urjénsia atu adapta lei no formasaun profisionál iha era dijitál ne’e.

Primeiru-Ministru Xanana Gusmão
Primeiru-Ministru Xanana Gusmão iha fatin konferénsia.
Sesaun aprezentasaun orador
Sesaun aprezentasaun hosi orador konvidadu.

Iha sorin seluk, konferénsia mós lori tema kona-bá ekonomia azúl liuhosi aprezentasaun vídeo “Ha’u-nia Tasi, Ha’u-nia Timor”, haktuir katak protesaun tasi no rekurso marítima presiza mós akompaña ho sistema justisa no seguransa jurídika ne’ebé forte.

Intervensionista iha tribuna
Intervenção hosi delegada iha tribuna.
Atmusfera plenária
Atmusfera plenária durante sesaun konjuntu.
Ministru Justisa hato’o pontu prinsipál
Ministru Justisa wainhira hato’o pontu prinsipál iha sesaun plenária.

(Média-GPM)

Justiça & Segurança

FRAUDE ONLINE EXIGE COOPERAÇÃO INTERNACIONAL PARA PROTEGER OS CIDADÃOS

📍 Díli, Timor-Leste • 🗓️

DÍLI, 27 de outubro de 2026 — O Primeiro-Ministro Kay Rala Xanana Gusmão afirmou que o combate à fraude online e à criminalidade transnacional requer uma forte cooperação jurídica internacional para proteger os cidadãos e garantir a segurança económica.

Primeiro-Ministro Kay Rala Xanana Gusmão a discursar
O Primeiro-Ministro Kay Rala Xanana Gusmão durante o seu discurso na sessão de abertura da XIX Conferência de Ministros da Justiça da CPLP em Díli.

O Chefe do Governo proferiu estas declarações na sessão de abertura da XIX Conferência de Ministros da Justiça da Comunidade dos Países de Língua Portuguesa (CPLP), realizada em Díli, sob o lema “Combate à Fraude Online: Proteção de Cidadãos e Cooperação Jurídica Internacional face à Nova Criminalidade Transnacional”.

Ministro da Justiça de Timor-Leste Sérgio Hornai
O Ministro da Justiça de Timor-Leste, Sérgio Hornai, durante a conferência.
Ministra da Justiça de São Tomé e Príncipe Vera Cravid
A Ministra da Justiça de São Tomé e Príncipe, Vera Maria Assunção Gomes Cravid.

No seu discurso, o Primeiro-Ministro sublinhou que a fraude online não se resume à perda financeira, constituindo uma ameaça direta à dignidade humana e à confiança social. Assim, a partilha de informações e a preservação de provas digitais entre os Estados-membros da CPLP são fundamentais.

Participantes na conferência
Delegações e convidados presentes na sessão.
Foto de família oficial
Foto de família oficial dos Estados-membros da CPLP e entidades presentes.

Além disso, o Governo de Timor-Leste reafirmou o compromisso de aderir à Convenção da Apostila para simplificar a autenticação de documentos. Os pronunciamentos dos ministros da justiça reforçaram ainda a necessidade de adaptar leis e capacitar instituições para enfrentar os desafios digitais.

Primeiro-Ministro Xanana Gusmão
O Primeiro-Ministro Xanana Gusmão no evento.
Orador na tribuna
Sessão de intervenções oficiais.

Por fim, o evento abordou também a relevância da economia azul através da apresentação do vídeo “My Sea, My Timor”, sublinhando que a proteção dos oceanos exige igualmente um sistema de justiça e cooperação internacional robustos.

Intervenção na tribuna
Intervenção de orador convidado na tribuna.
Auditório da conferência
Plenário da conferência no Hotel Palm Springs.
Ministro da Justiça a discursar
O Ministro da Justiça durante a apresentação institucional.

(Média-GPM)

Justice & Security

ONLINE FRAUD REQUIRES INTERNATIONAL COOPERATION TO PROTECT CITIZENS

📍 Dili, Timor-Leste • 🗓️

DILI, October 27, 2026 — Prime Minister Kay Rala Xanana Gusmão stated that combating online fraud and transnational crime requires robust international legal cooperation to safeguard citizens and secure economic trust.

Prime Minister Kay Rala Xanana Gusmão delivering speech
Prime Minister Kay Rala Xanana Gusmão delivering his address at the opening session of the 19th CPLP Justice Ministers Conference in Dili.

The Prime Minister made these remarks during the opening session of the 19th Conference of Justice Ministers of the Community of Portuguese Language Countries (CPLP) held in Dili, themed “Combating Online Fraud: Protection of Citizens and International Legal Cooperation in the Face of New Transnational Criminality.”

Timor-Leste Justice Minister Sérgio Hornai
Timor-Leste Minister of Justice Sérgio Hornai addressing the conference.
São Tomé and Príncipe Justice Minister Vera Cravid
São Tomé and Príncipe Minister of Justice Vera Maria Assunção Gomes Cravid.

During his address, the Prime Minister emphasized that online fraud goes beyond financial losses, posing a severe threat to human dignity and social trust. Consequently, cross-border information sharing and digital evidence preservation among CPLP member states are essential tools.

Conference attendees
Delegates and guests attending the conference session.
Official group photo
Official group photo of CPLP member states and invited dignitaries.

Furthermore, Timor-Leste reiterated its commitment to acceding to the Apostille Convention to streamline document authentication. Statements from various justice ministers further highlighted the urgency of updating legal frameworks and professional training for the digital era.

Prime Minister Xanana Gusmão at the venue
Prime Minister Xanana Gusmão at the event.
Speaker at the podium
Official presentation session at the podium.

Finally, the conference also addressed the importance of the blue economy through the presentation of the video “My Sea, My Timor”, emphasizing that marine resource protection relies heavily on a solid legal system and judicial cooperation.

Speaker addressing delegates
Guest speaker addressing the assembly.
Conference venue atmosphere
Atmosphere in the main plenary hall.
Justice Minister speaking
The Minister of Justice speaking during the plenary session.

(Media-GPM)

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Views: 3
Scroll to Top