xananabaemahotu.com

Sasin Moris Mehara 1982: Enkontru Segredu Xanana Gusmão ho Monseñor Martinho Lopes

Autór: Redasaun XbEH  |  Kategoria: Memória no Rezisténsia  |  Data Emisaun: 19 Setembru 2026  |  Fontes Notísia: RTTL (Jornalista Laurindo Rajahaba, Mehara – Tutuala)
“Liuhusi sasin moris Senhora Angelita Fernandes dos Santos iha Mehara, Tutuala, memória tinan 44 liubá moris fali mai: iha loron 22 Setembru 1982, Komandante-em-Xefe Falintil Kay Rala Xanana Gusmão hala’o enkontru segredu ho Administradór Apostóliku Dili Monseñor Dom Martinho da Costa Lopes. Iha uma Liurai Miguel dos Santos nian, lia-loos kona-ba terus povu nian hato’o ba Igreja hodi lori sai ba mundu, maski moris iha ameasa kilat no risku mate nia leet.”

Iha ponta leste Timor-Leste nian, iha Suku Mehara, Postu Administrativu Tutuala, Munisípiu Lautém, uma-kain ida husi Liurai Miguel dos Santos sai testamuña ba akontesimentu istóriu ne’ebé troka dalan rezisténsia nian. Iha entrevista espesiál ho RTTL, sasin moris Senhora Angelita Fernandes dos Santos—ne’ebé tempu ne’ebá foin tinan 12 ho balun—konta ho laran-nakdedar oinsá ninia família sai mahon ba enkontru segredu entre lider rezisténsia Kay Rala Xanana Gusmão no Monseñor Dom Martinho Lopes iha tinan 1982.

Misa Krizma no Estratéjia Loke Dalan

Tuir sasin, iha loron 21 Setembru 1982, Monseñor Martinho Lopes mai hala’o misa krizma iha Mehara no toba iha Tutuala. Iha dader-san loron 22 Setembru 1982, maizumenus tuku 08:00 to’o 09:00 dader, Monseñor fila fali husi Tutuala mai para ninia karreta iha estrada Mehara, iha Liurai Miguel nia uma oin:

Kay Rala Xanana Gusmão

“Ha’u-nia aman hanorin ami katak: buat naran de’it mak akontese iha uma laran, labele fó sai ba li’ur. Ema husu karik, hatete de’it la hatene tanba ami sei labarik. Maski ita mate hotu mós, labele loke lia! Ne’e mak prinsípiu ne’ebé salva rezisténsia.”

Konsekuénsia Todan ba Uma-Kain Liurai Miguel

Enkontru segredu ne’e lori impaktu boot ba rezisténsia, maibé mós lori terus maka’as ba família Liurai Miguel dos Santos:

Istória husi Mehara ne’e hatudu momoos katak independénsia Timor-Leste harii iha povu ki’ik sira-nia aten-brani, terus, no sakrifísiu nia leten. Lideransa Xanana Gusmão no aten-boot Igreja nian liu husi Dom Martinho Lopes hetan mahon husi povu baínkain ne’ebé la husik ema ida iha kotuk.

Informasaun Fontes / Sumber Liputan:

Vídeo Reportajen Kompletu RTTL (Mehara, 19 Setembru 2026):

Konten ini diblokir karena akan terhubung ke YouTube.

Tinggalkan Komentar

Alamat email Anda tidak akan dipublikasikan. Ruas yang wajib ditandai *

Post Views: 1
Scroll to Top