กรุงเทพฯ — นายกรัฐมนตรี คาย ราลา ชานานา กุสเมา นำคณะผู้แทนระดับสูงและผู้เชี่ยวชาญด้านการเงิน เปิดฉากการประชุมสัมมนาเชิงปฏิบัติการ ณ กรุงเทพมหานคร เพื่อระดมความคิดเห็นและวางรากฐานนโยบายการคลัง ในการบริหารจัดการกองทุนปิโตรเลียมของประเทศให้เกิดความยั่งยืนในระยะยาว

การประชุมสัมมนาระดับภูมิภาคระยะเวลา 2 วัน ซึ่งจัดขึ้นโดยกระทรวงการคลังร่วมมือกับธนาคารกลางติมอร์-เลสเต (BCTL) เริ่มเปิดฉากอย่างเป็นทางการเมื่อวันอังคารที่ 6 ตุลาคม 2026 เพื่อเปิดพื้นที่ให้ผู้เชี่ยวชาญทั้งในและต่างประเทศได้ร่วมถอดบทเรียน วิเคราะห์ความท้าทายทางเศรษฐกิจ และกำหนดทิศทางการลงทุนของรัฐบาล

ในการกล่าวสุนทรพจน์เปิดงาน ผู้นำรัฐบาลติมอร์-เลสเตสะท้อนว่า แม้กองทุนปิโตรเลียมจะเป็นหัวใจสำคัญในการหล่อเลี้ยงการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานนับตั้งแต่วันที่ประเทศได้รับเอกราช แต่ด้วยบริบทของโลกยุคปัจจุบันที่เต็มไปด้วยความผันผวนและความไม่แน่นอนทางเศรษฐกิจ ทุกภาคส่วนจึงจำเป็นต้องเพิ่มความระมัดระวังและวางแผนด้วยวิสัยทัศน์ที่ยืดหยุ่น

“ในตอนนี้ เรากำลังเผชิญหน้ากับช่วงเวลาแห่งความท้าทาย เนื่องจากกองทุนกำลังทยอยลดลงท่ามกลางความไม่แน่นอนของโลกยุคใหม่ ขอขอบคุณทุกท่านที่มาร่วมมือร่วมใจใช้ปัญญาและประสบการณ์ เพื่อช่วยให้เราสามารถบริหารจัดการกองทุนปิโตรเลียมของชาติได้อย่างรอบคอบที่สุด” นายกรัฐมนตรี ชานานา กล่าว

ด้านรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง ซันตินา โชเซ โรดริเกส เอฟ. วิเอกัส คาร์โดโซ เน้นย้ำเสริมว่า การรักษามูลค่าที่แท้จริงของกองทุนไว้ให้แก่คนรุ่นหลัง ถือเป็นโจทย์ใหญ่ที่ท้าทายวินัยทางการคลัง โดยเฉพาะเมื่อสถิติการเบิกจ่ายงบประมาณที่ผ่านมา มักจะสูงกว่าอัตราผลตอบแทนยั่งยืนที่ประเมินไว้ (ESI) อย่างต่อเนื่อง

ขณะที่ เฮลเดอร์ โลเปส ผู้ว่าการธนาคารกลางติมอร์-เลสเต (BCTL) ให้ข้อมูลเพิ่มเติมว่า ปัจจุบันมูลค่าทรัพย์สินสุทธิของกองทุนทรงตัวอยู่ที่ราว 19,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ การที่คณะกรรมการลงทุนได้ดึงผู้เชี่ยวชาญด้านกองทุนความมั่งคั่งแห่งชาติระดับแนวหน้าจากออสเตรเลียและนอร์เวย์มาร่วมแลกเปลี่ยนประสบการณ์ จึงเป็นก้าวสำคัญในการยกระดับเกณฑ์มาตรฐานการบริหารความเสี่ยงให้รัดกุมยิ่งขึ้น

ทั้งนี้ เวทีสัมมนาระดับนานาชาติดังกล่าวจะดำเนินต่อเนื่องไปจนถึงวันที่ 7 ตุลาคม 2026 โดยผลสรุปจากการประชุมจะถูกนำไปสังเคราะห์เป็นข้อเสนอแนะเชิงนโยบาย เพื่อขับเคลื่อนความมั่นคงทางเศรษฐกิจของประเทศชาติต่อไป

(สำนักนายกรัฐมนตรีติมอร์-เลสเต – GPM)

BANGKOK — Primeiru-Ministru Kay Rala Xanana Gusmão hamutuk ho péritu finanseiras internasionál no nasionais sira halibur iha Bangkok hodi diskute estratéjia no abordajem foun ba jestaun sustentável Fundu Petrolíferu Timor-Leste.

Semináriu loron-rua ne’ebé organiza hosi Ministériu Finansas hamutuk ho Banku Sentrál Timor-Leste (BCTL) ne’e loke ofisiálmente iha tersa-feira ne’e (06/10), hodi fó espasu ba diskusaun kle’an kona-ba kestaun fiskál no investimentu tempu naruk.

Iha intervensaun loke nian, Xefe Governu subliña katak Fundu Petrolíferu sai ona ain-fatin finanseiru ba dezenvolvimentu nasionál no infraestrutura bázika husi tempu ba tempu. Maibé, nia mós hatudu preokupasaun hasoru mudansa no insertesaun globál ohin loron.

“Agora, ita iha tempu preokupasaun nian, tanba atu hotu daudaun, ita la hatene insertesaun mundu atuál ohin loron nian. Obrigadu tanba ita hamutuk tau hanoin, ho ita-boot sira-nia matenek, esperiénsia, hodi ajuda oinsá atu jere ho prudente ita-nia Fundu Petrolíferu,” dehan PM Xanana.

Ministra Finansas, Santina José Rodrigues F. Viegas Cardoso, hatutan katak maski fundu ne’e sai tiha ona pilar sentrál ba Orsamentu Jerál Estadu, maibé sustentabilidade ohin loron husu perspetiva foun tanba levantamentu sira dala barak liu ona Rendimentu Sustentável Estimadu (RSE).

Iha sorin seluk, Governadór BCTL Helder Lopes esplika katak balansu Fundu Petrolíferu agora dadaun besik ona billiaun $19. Ho estimasaun ne’e, Konsellu Investimentu hamutuk ho péritu estranjeirus hosi Austrália no Noruega fahe ona esperiénsia hodi garante katak patrimóniu ne’e kontinua protejidu ba jerasaun foun.

Semináriu ne’e sei kontinua to’o loron 7 Outubru 2026, ho apuan ba formulasaun polítika fiskál ne’ebé di’ak liu ba futuru ekonómiku nasaun nian.

(Gabinete do Primeiro-Ministro – GPM)

BANGUECOQUE — O Primeiro-Ministro Kay Rala Xanana Gusmão reuniu-se hoje em Banguecoque com peritos financeiros nacionais e internacionais para debater abordagens estratégicas destinadas a assegurar a sustentabilidade a longo prazo do Fundo Petrolífero de Timor-Leste.

O encontro de dois dias, promovido pelo Ministério das Finanças em articulação com o Banco Central de Timor-Leste (BCTL), arrancou esta terça-feira (06/10), constituindo uma plataforma crucial de reflexão sobre os rumos da política fiscal e dos investimentos soberanos.

Na sessão de abertura, o Chefe do Governo sublinhou o papel histórico do Fundo na consolidação das infraestruturas nacionais, alertando simultaneamente para as incertezas económicas que o panorama global atual impõe.

“Agora, estamos num momento de preocupação, pois está prestes a esgotar-se e desconhecemos as incertezas do mundo atual. Obrigado por estarmos unidos a refletir, com a vossa sabedoria e experiência, ajudando a gerir prudentemente o nosso Fundo Petrolífero”, afirmou o PM Xanana.

Por seu turno, a Ministra das Finanças, Santina José Rodrigues F. Viegas Cardoso, salientou que a preservação do poder de compra do Fundo exige novas respostas face aos levantamentos contínuos acima do Rendimento Sustentável Estimado (RSE).

Com o saldo do Fundo a situar-se próximo dos 19 mil milhões de dólares, o Governador do BCTL, Helder Lopes, apontou que a partilha de experiências internacionais com peritos da Austrália e da Noruega enriquece o desenho de uma estratégia de investimento sólida e resiliente.

Os trabalhos prolongam-se até amanhã, 7 de outubro de 2026, consolidando orientações práticas para a futura governação económica do país.

(Gabinete do Primeiro-Ministro – GPM)