Iha Terseiru Fórum Emprezariál Timor-Leste–Austrália, ho títulu “Investe iha Timor-Leste 2026”, PM Xanana subliña katak Timor-Leste presiza hamenus dependénsia bá Fundu Petrolíferu, despeza públika no importasaun, liuhosi hametin seitór privadu no aumenta produsaun lokál.
Governu halo ona investimentu importante iha infraestrutura, inklui eletrisidade, estrada, Portu Komersiál Tibar no ligasaun internet liuhosi kabu submarinu, hodi kria baze bá dezenvolvimentu ekonómiku no atrai investidór internasionál.
“Ha’u enkoraza investimentu iha seitór estratéjiku, hanesan turizmu, agrikultura no agronegósiu, enerjia renovável, ekonomia azúl no indústria petróleu, inklui projetu Greater Sunrise. Gás naturál hosi Greater Sunrise tenke prosesa iha Timor-Leste atu kria indústria foun, empregu no dezenvolve kapasidade rekursu umanu nasionál,” PM Xanana hateten.
Subliña liu tan katak Governu sei kontinua hadi’a ambiente negósiu, simplifika prosedimentu administrativu, fasilita lisensiamentu no hametin papél TradeInvest atu apoia investidór sira.
“Governu mós sei apoia emprezáriu lokál, inklui empreza ki’ik no médiu, no promove asesu bá finansiamentu, formasaun no dezenvolvimentu negósiu,” Xefe Governu afirma.
Iha área igualdade jéneru, PM Xanana simu ho pozitivu inisiativa 30% Club iha Timor-Leste, ne’ebé iha objetivu atu promove partisipasaun feto iha lideransa no empreendedorizmu.
Destaka mós importánsia parseria ho Austrália, ne’ebé bele lori kapitál, teknolojia, koñesimentu no esperiénsia atu hametin seitór privadu Timor-Leste, aumenta komérsiu no kria oportunidade ekonómika bá nasaun rua.
Nune’e mós Embaixadora Austrália iha Timor-Leste, Caitlin Wilson hato’o agradese bá Governu Timor-Leste, reprezentante Governu Territóriu Norte Austrália, membru Parlamentu, instituisaun públika, seitór privadu, emprezáriu no parseiru hotu ne’ebé partisipa iha fórum ne’e.
Hato’o apresiasaun bá inisiativa 30% Club, ne’ebé promove partisipasaun feto iha lideransa no negósiu.
“Inkluzaun no oportunidade ne’ebé hanesan bá membru hotu-hotu iha sosiedade la’ós de’it prinsipiu importante, maibé mós kontribui bá dezenvolvimentu emprezariál, kriatividade, inovasaun no prosperidade,” Caitlin Wilson afirma.
Embaixadora Wilson hateten, promosaun komérsiu no investimentu la’ós de’it konvida investidór sira atu halo negósiu, maibé presiza rona sira-nia preokupasaun kona-bá fatór ne’ebé fasilita ka difikulta komérsiu no investimentu.
Tanba ne’e, investidór sira presiza ambiente negósiu ne’ebé iha previzibilidade, igualdade bá oportunidade, informasaun klara, parseiru lokál kompetente no transparénsia iha prosesu foti desizaun. Investidór sira mós presiza asesu bá informasaun kona-bá prosedimentu rejistu negósiu, aprovasaun nesesária no mekanizmu atu buka solusaun bainhira hasoru obstákulu.
“Diskusaun iha fórum ne’e la’ós ko’alia de’it kona-bá oportunidade, maibé mós analiza ho nakloke kona-bá dezafiu ne’ebé emprezáriu no Governu hasoru, atu identifika solusaun no transforma obstákulu sira bá oportunidade investimentu,” nia hateten.
Afirma mós katak perspetiva longu prazu importante bá dezenvolvimentu ekonómiku, liuliu iha kontestu preparasaun Timor-Leste bá futuru no nia membru iha ASEAN. Maibé, vizaun longu prazu tenke akompaña ho asaun konkretu ne’ebé hahú hosi agora.
Iha programa Invest Timor-Leste 2026, Austrália ho Governu Timor-Leste identifika área estratéjika tolu ho potensiál bá kolaborasaun komersiál, maka turizmu, agrikultura no agronegósiu, no enerjia renovável.
Área hirak ne’e hetan apoiu liuhosi preparasaun dokumentu prospetivu investimentu nian, atu fó informasaun klaru kona-bá ambiente investimentu no oportunidade komersiál.
Embaixadora Wilson reafirma katak Austrália, nu’udár parseiru bilaterál no parseiru dezenvolvimentu Timor-Leste nian, hakarak kontinua apoia esforsu Governu Timor-Leste atu hametin kondisaun bá kresimentu ekonómiku no reforma ekonomia.
Invest Timor-Leste 2026 mak programa promosaun komérsiu no investimentu ne’ebé hetan apoiu hosi Governu Austrália, iha parseria ho Governu Timor-Leste, TradeInvest Timor-Leste no Kámara Komérsiu no Indústria Timor-Leste (CCITL).
Programa ne’e ho objetivu atu atrai investimentu estranjeiru, hametin relasaun komérsiu entre Timor-Leste ho Austrália, liga emprezáriu lokál ho investidór internasionál, no promove seitór turizmu, agrikultura no agronegósiu, no enerjia renovável.
Liuhosi programa ne’e, parte sira hakarak transforma oportunidade investimentu sai negósiu konkretu ne’ebé bele kria empregu, aumenta produsaun lokál, diversifika ekonomia no hamenus dependénsia Timor-Leste bá petróleu, importasaun no despeza públika.
Fórum Emprezariál Invest Timor-Leste 2026, ne’ebé hala’o iha 29 Outubru 2026, iha Palm Springs Hotel, Díli, partisipa hosi parte interesada hosi Governu Timor-Leste, Governu Austrália, emprezáriu Timoroan no Australianu, inklui parseiru institusionál sira.
No III Fórum Empresarial Timor-Leste–Austrália, subordinado ao tema “Investir em Timor-Leste 2026”, o PM Xanana sublinhou que Timor-Leste necessita de reduzir a dependência do Fundo Petrolífero, das despesas públicas e das importações, através do fortalecimento do setor privado e do aumento da produção local.
O Governo tem vindo a realizar investimentos cruciais em infraestruturas, incluindo eletricidade, estradas, o Porto Comercial de Tibar e ligações de internet por cabo submarino, criando assim uma base sólida para o desenvolvimento económico e a atração de investidores internacionais.
“Encorajo o investimento em setores estratégicos, tais como o turismo, a agricultura e agroindústria, as energias renováveis, a economia azul e a indústria petrolífera, incluindo o projeto Greater Sunrise. O gás natural do Greater Sunrise deve ser processado em Timor-Leste para criar novas indústrias, emprego e desenvolver as capacidades dos recursos humanos nacionais”, declarou o PM Xanana.
Sublinhou ainda que o Governo continuará a melhorar o ambiente de negócios, a simplificar os procedimentos administrativos, a facilitar o licenciamento e a reforçar o papel da TradeInvest no apoio aos investidores.
“O Governo apoiará igualmente os empresários locais, incluindo pequenas e médias empresas, promovendo o acesso ao financiamento, à formação e ao desenvolvimento de negócios”, afirmou o Chefe do Governo.
No domínio da igualdade de género, o PM Xanana acolheu positivamente a iniciativa do 30% Club em Timor-Leste, que visa promover a participação das mulheres na liderança e no empreendedorismo.
Destacou também a importância da parceria com a Austrália, capaz de mobilizar capital, tecnologia, conhecimento e experiência para fortalecer o setor privado timorense, impulsionar o comércio e criar oportunidades económicas para ambos os países.
Por seu turno, a Embaixadora da Austrália em Timor-Leste, Caitlin Wilson, expressou agradecimentos ao Governo de Timor-Leste, aos representantes do Governo do Território do Norte da Austrália, aos membros do Parlamento, às instituições públicas, ao setor privado, aos empresários e a todos os parceiros presentes no fórum.
Manifestou igualmente apreço pela iniciativa do 30% Club, que promove a participação feminina na liderança e nos negócios.
“A inclusão e a igualdade de oportunidades para todos os membros da sociedade não são apenas princípios fundamentais, mas contribuem igualmente para o desenvolvimento empresarial, a criatividade, a inovação e a prosperidade”, afirmou Caitlin Wilson.
A Embaixadora Wilson explicou que a promoção do comércio e do investimento não se resume a convidar investidores para fazer negócios, exigindo também que se ouçam as suas preocupações quanto aos fatores que facilitam ou dificultam a atividade comercial e o investimento.
Neste sentido, os investidores necessitam de um ambiente de negócios previsível, igualdade de oportunidades, informação clara, parceiros locais competentes e transparência nos processos de tomada de decisão. Precisam também de acesso a informações sobre os procedimentos de registo comercial, aprovações necessárias e mecanismos para solucionar obstáculos.
“As discussões neste fórum não servem apenas para falar de oportunidades, mas também para analisar abertamente os desafios enfrentados pelos empresários e pelo Governo, com vista a identificar soluções e transformar obstáculos em oportunidades de investimento”, apontou.
Afirmou ainda que uma perspetiva de longo prazo é essencial para o desenvolvimento económico, especialmente no contexto da preparação de Timor-Leste para o futuro e para a sua integração na ASEAN. Contudo, essa visão deve ser acompanhada por ações concretas iniciadas desde já.
No âmbito do programa Invest Timor-Leste 2026, a Austrália e o Governo timorense identificaram três áreas estratégicas com potencial para a colaboração comercial: turismo, agricultura e agroindústria, e energias renováveis.
Estas áreas são apoiadas pela elaboração de documentos prospetivos de investimento, destinados a fornecer informações claras sobre o clima de investimento e as oportunidades comerciais.
A Embaixadora Wilson reiterou que a Austrália, enquanto parceira bilateral e de desenvolvimento de Timor-Leste, deseja continuar a apoiar os esforços do Governo timorense na consolidação de condições favoráveis ao crescimento económico e à reforma económica.
O Invest Timor-Leste 2026 é um programa de promoção comercial e de investimento apoiado pelo Governo da Austrália, em parceria com o Governo de Timor-Leste, a TradeInvest Timor-Leste e a Câmara de Comércio e Indústria de Timor-Leste (CCITL).
O programa visa atrair investimento estrangeiro, fortalecer as relações comerciais bilaterais, ligar empresários locais a investidores internacionais e promover os setores do turismo, da agricultura, da agroindústria e das energias renováveis.
Através desta iniciativa, as partes pretendem transformar oportunidades teóricas em negócios concretos capazes de gerar emprego, aumentar a produção local, diversificar a economia e reduzir a dependência de Timor-Leste face ao petróleo, às importações e às despesas públicas.
O Fórum Empresarial Invest Timor-Leste 2026 realizou-se a 29 de outubro de 2026 no Palm Springs Hotel, em Díli, contando com a participação de partes interessadas do Governo timorense, do Governo australiano, de empresários timorenses e australianos, bem como de parceiros institucionais.
At the 3rd Timor-Leste–Australia Business Forum, themed “Invest in Timor-Leste 2026”, PM Xanana underscored that Timor-Leste must reduce its reliance on the Petroleum Fund, public expenditure, and imports by strengthening the private sector and scaling up local production.
The Government has made critical infrastructure investments, including electricity, roads, the Tibar Bay Commercial Port, and submarine internet cable connectivity, laying a vital foundation for economic development and international investment attraction.
“I encourage investment in strategic sectors such as tourism, agriculture and agribusiness, renewable energy, the blue economy, and the petroleum industry, including the Greater Sunrise project. Natural gas from Greater Sunrise must be processed in Timor-Leste to build new industries, create jobs, and develop national human resource capacity,” PM Xanana stated.
He further emphasized that the Government will continue improving the business environment, streamlining administrative procedures, easing licensing processes, and reinforcing TradeInvest’s role in supporting investors.
“The Government will also support local entrepreneurs, including small and medium-sized enterprises, while promoting access to financing, training, and business development,” the Head of Government affirmed.
In gender equality, PM Xanana welcomed the 30% Club initiative in Timor-Leste, aimed at fostering women’s participation in leadership and entrepreneurship.
He also highlighted the importance of partnership with Australia, which can bring capital, technology, knowledge, and experience to strengthen Timor-Leste’s private sector, enhance trade, and create economic opportunities for both nations.
Australian Ambassador to Timor-Leste, Caitlin Wilson, expressed gratitude to the Government of Timor-Leste, Northern Territory Government representatives, parliamentarians, public institutions, the private sector, business leaders, and all partners attending the forum.
She also expressed appreciation for the 30% Club initiative promoting women’s involvement in leadership and commerce.
“Inclusion and equal opportunity for all members of society are not only vital principles but also drive business development, creativity, innovation, and prosperity,” Caitlin Wilson stated.
Ambassador Wilson explained that promoting trade and investment is not merely about inviting investors to do business, but also listening to their concerns regarding factors that facilitate or hinder commercial activity and investment.
Consequently, investors require a predictable business environment, fair opportunity, clear information, competent local partners, and transparency in decision-making processes. They also need access to information regarding business registration procedures, required approvals, and mechanisms to resolve obstacles.
“Discussions at this forum are not just about exploring opportunities, but also openly analyzing challenges faced by entrepreneurs and the Government to identify solutions and turn obstacles into investment opportunities,” she noted.
She affirmed that a long-term perspective is vital for economic development, particularly in preparing Timor-Leste for the future and its upcoming ASEAN membership. Nevertheless, long-term vision must be paired with concrete actions starting right now.
Under the Invest Timor-Leste 2026 program, Australia and the Government of Timor-Leste have identified three strategic areas with high potential for commercial collaboration: tourism, agriculture and agribusiness, and renewable energy.
These sectors are supported by prospective investment documentation designed to provide clear insights into the investment climate and commercial opportunities.
Ambassador Wilson reaffirmed that Australia, as a bilateral and development partner, remains committed to supporting Timor-Leste’s efforts to consolidate conditions favoring economic growth and structural reform.
Invest Timor-Leste 2026 is a trade and investment promotion program supported by the Australian Government in partnership with the Government of Timor-Leste, TradeInvest Timor-Leste, and the Chamber of Commerce and Industry of Timor-Leste (CCITL).
The program aims to attract foreign investment, deepen bilateral commercial ties, connect local enterprises with international investors, and promote tourism, agriculture, agribusiness, and renewable energy sectors.
Through this initiative, stakeholders seek to transform investment prospects into concrete ventures that generate employment, boost local production, diversify the economy, and reduce reliance on petroleum, imports, and public spending.
The Invest Timor-Leste 2026 Business Forum took place on October 29, 2026, at the Palm Springs Hotel in Dili, drawing participation from representatives of the Timorese and Australian Governments, local and Australian business figures, and institutional partners.
Dalam Forum Bisnis Timor-Leste–Australia ke-3 bertajuk “Investasi di Timor-Leste 2026”, PM Xanana menekankan bahwa Timor-Leste perlu mengurangi ketergantungan pada Dana Perminyakan, pengeluaran publik, serta impor dengan cara memperkuat sektor swasta dan menggenjot produksi lokal.
Pemerintah telah merealisasikan investasi penting di bidang infrastruktur, termasuk kelistrikan, jalan raya, Pelabuhan Komersial Tibar, serta konektivitas internet kabel bawah laut guna membangun fondasi pembangunan ekonomi dan menarik investor internasional.
“Saya mendorong investasi di sektor-sektor strategis, seperti pariwisata, pertanian dan agribisnis, energi terbarukan, ekonomi biru, serta industri perminyakan, termasuk proyek Greater Sunrise. Gas alam dari Greater Sunrise harus diproses di Timor-Leste guna menciptakan industri baru, lapangan kerja, dan mengembangkan kapasitas sumber daya manusia nasional,” ujar PM Xanana.
Ia juga menggarisbawahi bahwa Pemerintah akan terus memperbaiki iklim usaha, menyederhanakan prosedur administratif, mempermudah perizinan, serta memperkuat peran TradeInvest dalam mendampingi para investor.
“Pemerintah juga akan mendukung para pengusaha lokal, termasuk usaha kecil dan menengah, serta mempromosikan akses terhadap pembiayaan, pelatihan, dan pengembangan bisnis,” tegas Kepala Pemerintahan.
Di bidang kesetaraan gender, PM Xanana menyambut positif inisiatif 30% Club di Timor-Leste yang bertujuan mendorong perempuan dalam kepemimpinan dan kewirausahaan.
Ia turut menyoroti pentingnya kemitraan dengan Australia dalam membawa modal, teknologi, pengetahuan, dan pengalaman demi memperkokoh sektor swasta Timor-Leste, meningkatkan perdagangan, serta membuka peluang ekonomi bagi kedua negara.
Sementara itu, Duta Besar Australia untuk Timor-Leste, Caitlin Wilson, menyampaikan apresiasi kepada Pemerintah Timor-Leste, perwakilan Pemerintah Northern Territory Australia, anggota parlemen, lembaga publik, sektor swasta, para pengusaha, serta seluruh mitra yang berpartisipasi.
Ia juga mengapresiasi inisiatif 30% Club yang memajukan keterlibatan perempuan di ranah kepemimpinan dan bisnis.
“Inklusi dan kesempatan yang setara bagi seluruh anggota masyarakat bukan sekadar prinsip penting, melainkan turut berkontribusi pada pembangunan dunia usaha, kreativitas, inovasi, dan kemakmuran bersama,” ujar Caitlin Wilson.
Dubes Wilson menjelaskan bahwa promosi perdagangan dan investasi tidak sekadar mengajak investor menanamkan modal, melainkan juga harus mendengar aspirasi dan kendala mereka terkait faktor yang mempermudah atau mempersulit aktivitas komersial.
Oleh karena itu, investor memerlukan iklim bisnis yang dapat diprediksi, kesempatan yang adil, informasi transparan, mitra lokal yang kompeten, serta kepastian dalam pengambilan keputusan. Mereka juga membutuhkan akses terhadap prosedur pendaftaran usaha, perizinan yang diperlukan, serta mekanisme penyelesaian hambatan.
“Diskusi dalam forum ini bukan hanya berbicara tentang peluang, melainkan juga menganalisis secara terbuka berbagai tantangan yang dihadapi pengusaha dan Pemerintah guna merumuskan solusi dan mengubah hambatan menjadi peluang investasi,” tuturnya.
Ia juga menegaskan bahwa perspektif jangka panjang sangat krusial bagi pembangunan ekonomi, terutama dalam konteks persiapan Timor-Leste menyongsong masa depan dan keanggotaannya di ASEAN. Namun demikian, visi jangka panjang tersebut harus diiringi dengan aksi nyata yang dimulai sejak sekarang.
Melalui program Invest Timor-Leste 2026, Australia dan Pemerintah Timor-Leste telah mengidentifikasi tiga bidang strategis yang potensial untuk kerja sama komersial, yakni pariwisata, pertanian dan agribisnis, serta energi terbarukan.
Sektor-sektor tersebut didukung oleh dokumen prospektif investasi yang dirancang untuk memberikan kejelasan informasi mengenai iklim investasi dan peluang komersial di Timor-Leste.
Dubes Wilson menegaskan kembali komitmen Australia sebagai mitra bilateral dan pembangunan Timor-Leste untuk terus mendukung upaya Pemerintah Timor-Leste dalam memperkokoh kondisi yang mendukung pertumbuhan dan reformasi ekonomi.
Invest Timor-Leste 2026 merupakan program promosi perdagangan dan investasi yang didukung oleh Pemerintah Australia bekerja sama dengan Pemerintah Timor-Leste, TradeInvest Timor-Leste, serta Kamar Dagang dan Industri Timor-Leste (CCITL).
Program ini bertujuan menarik investasi asing, mempererat hubungan dagang bilateral, menghubungkan pengusaha lokal dengan investor internasional, serta mempromosikan sektor pariwisata, pertanian, agribisnis, dan energi terbarukan.
Melalui program ini, berbagai pihak berupaya mentransformasikan peluang investasi menjadi bentuk usaha nyata yang dapat membuka lapangan kerja, mendongkrak produksi lokal, mendiversifikasikan ekonomi, serta mengurangi ketergantungan Timor-Leste pada sektor minyak, impor, dan anggaran belanja publik.
Forum Bisnis Invest Timor-Leste 2026 diselenggarakan pada 29 Oktober 2026 di Palm Springs Hotel, Dili, dengan partisipasi para pemangku kepentingan dari Pemerintah Timor-Leste, Pemerintah Australia, kalangan pengusaha Timor Leste dan Australia, serta mitra institusional.